ATR 42 i Saab 340 to małe samoloty turbośmigłowe, które od lat 80. łączą mniejsze lotniska z większymi portami. Mieszczą od trzydziestu kilku do pięćdziesięciu pasażerów, potrzebują krótkiego pasa i zużywają mniej paliwa niż odrzutowce. W Polsce można je dziś spotkać przede wszystkim w przewozach towarowych.
Porównanie w skrócie
| Samolot | Miejsca | Pierwszy lot | Status |
|---|---|---|---|
| — | — | — | — |
| ATR 42 | ok. 48 | 1984 | produkowany (ATR 42-600) |
| Saab 340 | 30–36 (typowo 34) | 1983 | produkcja zakończona w 1999 r. |
ATR 42 – mniejszy brat ATR 72
ATR 42 był pierwszym samolotem francusko-włoskiego konsorcjum ATR (dziś wspólna spółka Airbusa i Leonardo z siedzibą w Tuluzie). Wzbił się w powietrze 16 sierpnia 1984 r., a do służby wszedł w grudniu 1985 r. we francuskich liniach Air Littoral. Liczba w nazwie oznacza w przybliżeniu liczbę miejsc – mieści ok. 48 pasażerów. Napędzają go dwa silniki Pratt & Whitney Canada z rodziny PW100.
Na bazie ATR 42 powstał wydłużony ATR 72, który okazał się znacznie popularniejszy. ATR 42 pozostaje w ofercie jako ATR 42-600 – samolot dla linii obsługujących trasy o małym ruchu, wyspy i lotniska z krótkimi pasami. Z rozwijania wersji 42-600S, przystosowanej do jeszcze krótszych pasów, producent zrezygnował w 2024 r.
Saab 340 – szwedzki turbośmigłowiec
Saab 340 powstał we współpracy szwedzkiego Saaba i amerykańskiego Fairchild. Pierwszy lot odbył się 25 stycznia 1983 r., a pierwsze samoloty trafiły do szwajcarskiego Crossaira w 1984 r. Do 1999 r. zbudowano 459 egzemplarzy. Saab zakończył program, bo na trasach regionalnych coraz chętniej używano małych odrzutowców, takich jak Bombardier CRJ czy Embraer ERJ.
Saab 340 zabiera zwykle 34 pasażerów, ma dwa silniki General Electric CT7 i leci z prędkością przelotową ok. 520 km/h. Wiele egzemplarzy latało przez dziesięciolecia, a część przebudowano na samoloty towarowe.
ATR 42 i Saab 340 w Polsce
- Eurolot – regionalna spółka powiązana z PLL LOT latała samolotami ATR 42 i ATR 72 na trasach krajowych i europejskich. Ostatni rejs ATR odbył się w 2013 r., a w 2015 r. Eurolot zakończył działalność.
- SprintAir – warszawski przewoźnik, który od 2004 r. lata z ładunkami i pocztą. W 2025 r. miał we flocie kilka samolotów Saab 340 (głównie w wersji towarowej) oraz towarowe ATR 72.
W regularnym ruchu pasażerskim polscy przewoźnicy nie używają już turbośmigłowców – PLL LOT pożegnał ostatnie Q400 w styczniu 2023 r. i na krótkich trasach lata Embraerami.
Przyszłość małych turbośmigłowców
Małe samoloty regionalne mają przed sobą nowe zadanie – testowanie napędów o niższej emisji. ATR prowadzi prace nad hybrydowo-elektrycznym demonstratorem, a kilka firm rozwija kilkudziesięciomiejscowe samoloty elektryczne i hybrydowe. Opisujemy je w artykule o samolotach przyszłości.
Najczęstsze pytania
Ok. 48 – liczba w nazwie samolotu w przybliżeniu odpowiada liczbie miejsc.
Nie. Produkcję zakończono w 1999 r. po zbudowaniu 459 egzemplarzy, ale wiele z nich nadal lata, także jako samoloty towarowe.
W regularnym ruchu pasażerskim polskich przewoźników – nie. Eurolot latał samolotami ATR do 2013 r.; dziś w Polsce turbośmigłowce latają głównie w przewozach towarowych.
ATR 72 to wydłużona wersja ATR 42 – mieści do 78 pasażerów zamiast ok. 48 i jest znacznie popularniejszy.
